<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Viche &#187; VICHE Responde</title>
	<atom:link href="http://www.blogviche.com.br/category/viche-responde/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>http://www.blogviche.com.br</link>
	<description>Muito sobre Matemática e nem tanto sobre CSS, PHP, AJAX, Javascript, Wordpress e outros assuntos</description>
	<lastBuildDate>Fri, 04 Jun 2010 01:02:38 +0000</lastBuildDate>
	<language>en</language>
	<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
	<generator>http://wordpress.org/?v=3.0</generator>
		<item>
		<title>Questionarious #3 &#8211; Progressões</title>
		<link>http://www.blogviche.com.br/2009/07/09/questionarious-3-progressoes/</link>
		<comments>http://www.blogviche.com.br/2009/07/09/questionarious-3-progressoes/#comments</comments>
		<pubDate>Thu, 09 Jul 2009 02:45:30 +0000</pubDate>
		<dc:creator>Newton de Góes Horta</dc:creator>
				<category><![CDATA[Matemática]]></category>
		<category><![CDATA[Questionarious / Exercícios Resolvidos]]></category>
		<category><![CDATA[VICHE Responde]]></category>
		<category><![CDATA[Exercícios Resolvidos]]></category>
		<category><![CDATA[PA]]></category>
		<category><![CDATA[PG]]></category>
		<category><![CDATA[Questionarius]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.nghorta.com/?p=234</guid>
		<description><![CDATA[<p>Este questionário é composto de dez exercícios, sendo cinco de PA e cinco de PG, extraídos dos quase 300 comentários feitos pelos leitores do Viche no post <a rel="bookmark" href="http://www.nghorta.com/2006/06/22/exercicios-resolvidos-2-pa-e-pg/">Exercícios Resolvidos #2 - PA e PG</a>.</p><p>Os exercícios foram selecionados de modo a representar a grande maioria dos questionamentos feitos nos comentários do post mencionado acima.</p>


<div><h3>Posts Relacionados:</h3><ol><li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/11/11/viche-responde-2-questao-de-progessao-aritmetica/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Viche Responde #2 &#8211; Questão de Progressão Aritmética'>Viche Responde #2 &#8211; Questão de Progressão Aritmética</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/03/31/questionarious-2-conjuntos/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Questionarious #2 &#8211; Conjuntos'>Questionarious #2 &#8211; Conjuntos</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/03/25/questionarious-1-potenciacao-e-radiciacao/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Questionarious #1 &#8211; Potenciação e Radiciação'>Questionarious #1 &#8211; Potenciação e Radiciação</a></li>
</ol></div>

Posts relacionados trazidos a você pelo <a href='http://mitcho.com/code/yarpp/'>Yet Another Related Posts Plugin</a>.]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p><div id="container_form_27">    <h3 class="q_titulo">Exercícios de Progressões</h3>    <p class="q_finalidade"></p>    <form action="javascript:return false;" name="form_cad_27" class="f_quest">       <ul class="q_quest">			   <li class="prg">Este question&aacute;rio &eacute; composto de dez exerc&iacute;cios, sendo cinco de PA e cinco de PG, extra&iacute;dos dos quase 300 coment&aacute;rios feitos pelos leitores do Viche no post <a href="/2009/07/09/questionarious-3-progressoes/">Exerc&iacute;cios Resolvidos #2 &ndash; PA e PG</a>. <p>Os exerc&iacute;cios foram selecionados de modo a representar a grande maioria dos questionamentos feitos nos coment&aacute;rios do post mencionado acima.</p><p>As solu&ccedil;&otilde;es dos exerc&iacute;cios podem ser vistas clicando no &iacute;cone em forma de uma l&acirc;mpada exibida no final de cada um deles. Tente resolv&ecirc;-los antes de recorrer a essa funcionalidade de modo a avaliar seus conhecimentos. Marque as respostas que voc&ecirc; encontrou para cada um dos exerc&iacute;cios e clique no bot&atilde;o &quot;Enviar&quot; localizado no final do formul&aacute;rio para obter, ao vivo e a cores, o seu resultado.</p></li>               <li class="q_pergunta">Calcule a soma dos 8 primeiros termos da P.G. (4<sup>0</sup>, 4<sup>1</sup>, 4<sup>2</sup>, 4<sup>3</sup>, ...):                  <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[117]" tabindex="2>" value="197" />21849</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[117]" tabindex="2>" value="198" />20845</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[117]" tabindex="2>" value="199" />21845</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[117]" tabindex="2>" value="200" />22845</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[117]" tabindex="2>" value="201" />Nenhuma das respostas anteriores</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_117" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Temos como condi&ccedil;&atilde;o inicial a PG (4<sup>0</sup>, 4<sup>1</sup>, 4<sup>2</sup>, 4<sup>3</sup>, ...), ou seja, (1, 4, 16, 64, ...) que se obtem calculando-se as pot&ecirc;ncias e o n&uacute;mero de termos n = 8.</p><p>E o que se quer &eacute; a soma desses termos.</p><p>Portanto, para solucionar a quest&atilde;o ser&aacute; necess&aacute;rio, inicialmente, determinar a raz&atilde;o <strong>q</strong>, e em seguida, aplicar a f&oacute;rmula da soma de uma PG finita para n = 8.&nbsp; </p><div style="text-align: center"><img src="http://docs.google.com/File?id=ah94q9n662k5_bcjv6b8nhg9vz" alt="F&oacute;rmula da soma de uma PG finita" width="157" height="46" /></div> <p align="left">A raz&atilde;o <strong>q </strong>&eacute; facilmente obtida dividindo-se o segunto termo pelo primeiro como decorr&ecirc;ncia da defini&ccedil;&atilde;o de uma PG:</p><p align="center">q = a<sub>2/</sub>a<sub>1</sub> = 4/1 = 4</p><p>Logo, da f&oacute;rmula da soma, substituindo-se a<sub>1</sub> = 1, n = 8 e q = 4, vem que:</p><p align="center">s<sub>8</sub> = 1.(4<sup>8</sup>- 1)/(4 -1) = (65536 - 1)/3 = 65535/3 = <strong>21845</strong></p></li>                 </ul>                </li>               <li class="q_pergunta">Quantos termos tem a P.A (4, 7, 10, &hellip;, 157)                  <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[118]" tabindex="3>" value="202" />53</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[118]" tabindex="3>" value="203" />52</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[118]" tabindex="3>" value="204" />60</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[118]" tabindex="3>" value="205" />55</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[118]" tabindex="3>" value="206" />58</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_118" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Condi&ccedil;&otilde;es iniciais:</p><ul><li>A PA (4, 7, 10, &hellip;, 157);</li><li>O primeiro termo a<sub>1</sub> = 4;</li><li>O &uacute;ltimo termo a<sub>n</sub> = 157.</li></ul><p>E o que se quer determinar &eacute; o valor de <strong>n</strong> - a quantidade de termos da PA.</p><p>Para tanto &eacute; suficiente calcular a raz&atilde;o <strong>r</strong> e utilizar a f&oacute;rmula do termo geral de uma PA:</p><p align="center">a<sub>n</sub> = a<sub>1</sub> + (n &ndash; 1)r</p><p>Pela defini&ccedil;&atilde;o de PA a raz&atilde;o &eacute; obtida subtraindo-se qualquer termo, a partir do segundo, pelo seu antecessor. Assim:</p><p align="center">r = 7 - 4 = 3</p><p>Logo, da f&oacute;rmula e das condi&ccedil;&otilde;es iniciais vem:</p><p align="center">a<sub>n</sub> = a<sub>1</sub> + (n &ndash; 1)r&nbsp; =&gt; 157 = 4 + (n - 1)3 =&gt; 157 = 4 + 3n - 3 =&gt; 157 = 1 + 3n</p><p align="center">=&gt; 157 - 1 = 3n =&gt; 3n = 156 =&gt; n = 156/3 =&gt; n = <strong>52</strong></p></li>                 </ul>                </li>               <li class="q_pergunta">Qual &eacute; o 10&deg; termo da PG (20,10,5&hellip;):                  <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[119]" tabindex="4>" value="207" />5/128</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[119]" tabindex="4>" value="208" />5/256</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[119]" tabindex="4>" value="209" />5/512</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[119]" tabindex="4>" value="210" />5/64</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[119]" tabindex="4>" value="211" />Nenhuma das respostas anteriores</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_119" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Dados do problema: n = 10 e a PG (20, 10, 5, ...).</p><p>E o que se quer determinar &eacute; o valor de a<sub>10</sub> - o d&eacute;cimo termo da PG.</p><p>Assim, nada mais natural do que usar a f&oacute;rmula do termo geral de uma PG para solucionar a quest&atilde;o:</p><p align="center">a<sub>n</sub> = a<sub>1</sub>.q<sup>n-1</sup> </p><p>Observe que temos das condi&ccedil;&otilde;es iniciais a<sub>1</sub> = 20 e n = 10, restando, portanto, a se obter a raz&atilde;o <strong>q</strong>.</p><p>Mas, para isso, basta utilizar a defini&ccedil;&atilde;o de uma PG, em que cada   termo, a partir do segundo, &eacute; igual ao antecessor multiplicado por uma   constante <strong>q</strong>. Logo, por exemplo:</p><p align="center">a<sub>2</sub> = a<sub>1</sub>.q =&gt; q = a<sub>2</sub>/a<sub>1</sub> = 10/20 = 1/2</p><p>E, finalmente, substituindo-se os valores na f&oacute;rmula geral:</p><p align="center">a<sub>n</sub> = a<sub>1</sub>.q<sup>n-1</sup> =&gt; a<sub>10</sub> = 20.(1/2)<sup>10-1</sup> = 20.(1/2)<sup>9</sup> = 20.(1/512) = 20/512 = <strong>5/128</strong></p></li>                 </ul>                </li>               <li class="q_pergunta"><p>Determine o valor da raz&atilde;o de uma PA sabendo-se que:</p> <p align="center">a<sub>1</sub> + a<sub>3</sub> + a<sub>5</sub> = 21</p> <p align="center">a<sub>2</sub> + a<sub>4</sub> + a<sub>6</sub> = 42</p>                  <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[120]" tabindex="5>" value="212" />-7</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[120]" tabindex="5>" value="213" />8</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[120]" tabindex="5>" value="214" />9</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[120]" tabindex="5>" value="215" />7</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[120]" tabindex="5>" value="216" />-9</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_120" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Como nos exerc&iacute;cios anteriores, mais uma vez, faremos uso do termo geral de  uma PA para aplicarmos nas equa&ccedil;&otilde;es dadas na quest&atilde;o e transform&aacute;-las em um sistema de equa&ccedil;&otilde;es em fun&ccedil;&atilde;o de a<sub>1</sub> e r. Assim sendo:</p><p align="center">a<sub>3</sub> = a<sub>1</sub> + (3 - 1)r =&gt; a<sub>3</sub> = a<sub>1</sub> + 2r</p><p align="center">a<sub>5</sub> = a<sub>1</sub> + (5 - 1)r =&gt; a<sub>5</sub> = a<sub>1</sub> + 4r</p><p align="center">a<sub>2</sub> = a<sub>1</sub> + (2 - 1)r =&gt; a<sub>2</sub> = a<sub>1</sub> + r</p><p align="center">a<sub>4</sub> = a<sub>1</sub> + (4 - 1)r =&gt; a<sub>4</sub> = a<sub>1</sub> + 3r</p><p align="center">a<sub>6</sub> = a<sub>1</sub> + (6 - 1)r =&gt; a<sub>6</sub> = a<sub>1</sub> + 5r</p><p>Substituindo esses valores nas equa&ccedil;&otilde;es dadas:</p><p align="center">a<sub>1</sub> + a<sub>3</sub> + a<sub>5</sub> = 21 =&gt; a<sub>1</sub> + a<sub>1</sub> + 2r + a<sub>1</sub> + 4r = 21 =&gt; 3a<sub>1</sub> + 6r = 21&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>[1]</strong></p><p align="center">a<sub>2</sub> + a<sub>4</sub> + a<sub>6</sub> = 42 =&gt; a<sub>1</sub> + r + a<sub>1</sub> + 3r + a<sub>1</sub> + 5r = 42 =&gt; 3a<sub>1</sub> + 9r = 42&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>[2]</strong></p><p>De [1] isolando o valor de a<sub>1</sub>:</p><p align="center">3a<sub>1</sub> = 21 - 6r =&gt; a<sub>1</sub> = (21 - 6r)/3 &nbsp; <strong>[3]</strong></p><p>Substituindo o valor de a<sub>1</sub> obtido em [3] na equa&ccedil;&atilde;o [2]:</p><p align="center">3a<sub>1</sub> + 9r = 42 =&gt; 3[(21 - 6r)/3] + 9r = 42 =&gt; 21 - 6r + 9r = 42 =&gt; 3r = 21 =&gt; r = 21/3 = <strong>7</strong></p></li>                 </ul>                </li>               <li class="q_pergunta">Sabendo-se que (x, x+9, x+45), x diferente de zero, formam uma PG, determine o valor de x:                   <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[121]" tabindex="6>" value="217" />5</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[121]" tabindex="6>" value="218" />4</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[121]" tabindex="6>" value="219" />3</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[121]" tabindex="6>" value="220" />2</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[121]" tabindex="6>" value="221" />1</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_121" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Utilizando a defini&ccedil;&atilde;o de PG, em que a<sub>1</sub> = x, a<sub>2</sub> = x + 9 e a<sub>3</sub> = x + 45 temos:</p><p align="center">a<sub>2</sub> = a<sub>1</sub>.q =&gt; x + 9 = x.q&nbsp;&nbsp; <strong>[1]</strong></p><p align="center">a<sub>3</sub> = a<sub>2</sub>.q =&gt; x + 45 = (x + 9)q&nbsp;&nbsp; <strong>[2]</strong></p><p>Isolando o valor de <strong>q</strong> em [1]:</p><p align="center">q = (x + 9)/x</p><p>Substituindo q em [2]</p><p align="center">x + 45 = (x + 9)[(x + 9)/x] =&gt; x(x + 45) = (x+ 9)<sup>2</sup></p><p align="center">=&gt; x<sup>2</sup> + 45x = x<sup>2</sup> + 18x + 81 =&gt; x<sup>2</sup> + 45x - x<sup>2</sup> - 18x = 81 =&gt; 27x = 81 =&gt; x = 81/27 = <strong>3</strong></p></li>                 </ul>                </li>               <li class="q_pergunta">O d&eacute;cimo termo da PA (a, 3a/2, &hellip;) &eacute; igual a:                  <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[122]" tabindex="7>" value="192" />11a/2</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[122]" tabindex="7>" value="193" />9a/2</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[122]" tabindex="7>" value="194" />7a/2</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[122]" tabindex="7>" value="195" />13a/2</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[122]" tabindex="7>" value="196" />15a/2</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_122" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Condi&ccedil;&otilde;es iniciais: PA (a, 3a/2, ...), onde a<sub>1</sub> = a e a<sub>2</sub> = 3a/2.</p><p>O que se quer determinar &eacute; obtido da f&oacute;rmula do termo geral de uma PA: </p><p align="center">a<sub>10</sub> = a<sub>1</sub> + (10 -1)r = a + 9r&nbsp; &nbsp;<strong> [1]</strong></p><p>Restando, portanto, para concluir a solu&ccedil;&atilde;o do exerc&iacute;cio determinar o valor de r. Isto &eacute; feito a partir da defini&ccedil;&atilde;o de uma PA:</p><p align="center">a<sub>2</sub> = a<sub>1</sub> + r =&gt; 3a/2 = a + r =&gt; r = (3a/2) - a = (3a - 2a)/2 = a/2&nbsp; </p><p>Substituindo em [1] vem:</p><p align="center">a<sub>10</sub> = a + 9(a/2) = (2a + 9a)/2 = <strong>11a/2 </strong></p> </li>                 </ul>                </li>               <li class="q_pergunta">A soma dos tr&ecirc;s primeiros termos de uma PG &eacute; igual a 39 e o produto entre eles &eacute; 729. Calcule os tr&ecirc;s numeros:                  <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[123]" tabindex="8>" value="222" />3, 9 e 27</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[123]" tabindex="8>" value="223" />4, 8 e 16</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[123]" tabindex="8>" value="224" />5, 10, 20</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[123]" tabindex="8>" value="225" />Nenhuma das respostas anteriores</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_123" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Condi&ccedil;&otilde;es iniciais da quest&atilde;o:</p><p align="center">a<sub>1</sub> + a<sub>2</sub> + a<sub>3</sub> = 39</p><p align="center">a<sub>1</sub>.a<sub>2</sub>.a<sub>3</sub> = 729</p><p>Para calcular os tr&ecirc;s termos da PG &eacute; suficiente determinar a raz&atilde;o <strong>q</strong> e o primeiro termo a<sub>1</sub>. A partir da f&oacute;rmula do termo geral da PG obtemos para as duas equa&ccedil;&otilde;es acima:</p><p align="center">a<sub>1</sub> + a<sub>1</sub>q + a<sub>1</sub>q<sup>2</sup> = 39 =&gt; a<sub>1</sub> + a<sub>1</sub>q +a<sub>1</sub>q.q = 39&nbsp; <strong>[1]</strong></p><p align="center">a<sub>1</sub>.a<sub>1</sub>q.a<sub>1</sub>q<sup>2</sup> = 729 <strong>=&gt; </strong>a<sub>1</sub><sup>3</sup>q<sup>3</sup> = 729 = 3<sup>6</sup> <strong>=&gt;</strong> (a<sub>1</sub>q)<sup>3</sup> = 3<sup>6</sup> <strong>=&gt;</strong> a<sub>1</sub>q = 3<sup>2</sup> = 9&nbsp;&nbsp; <strong>[2]</strong></p><p>Substituindo o valor de a<sub>1</sub>q em [1]: </p><p align="center">a<sub>1</sub> + 9 + 9q = 39 =&gt; a<sub>1</sub> = 39 - 9 - 9q = 30 - 9q </p><p>E, agora, substituindo o valor de a<sub>1</sub> em [2]:</p><p align="center">(30 - 9q)q = 9 =&gt; 30q - 9q<sup>2</sup> = 9 =&gt; 9q<sup>2</sup> -30q + 9 = 0</p><p>Calculando as ra&iacute;zes da equa&ccedil;&atilde;o do segundo grau obtemos q<sub>1</sub> = 3 e q<sub>2</sub> = 1/3, e de [2] vem que:</p><p align="center">a<sub>1</sub> = 9/3 = 3 para q = 3 =&gt; PG (3. 9, 27)</p><p align="center">a<sub>1</sub> = 9/(1/3) = 27 para q = 1/3 =&gt; PG (27, 9, 3)</p><p>E, portanto, os tr&ecirc;s termos das PG&#39;s s&atilde;o <strong>3, 9 e 27</strong>. Observe que as PG&#39;s satisfazem as condi&ccedil;&otilde;es iniciais com rela&ccedil;&atilde;o a soma e ao produto. </p><p>Observe que a fatora&ccedil;&atilde;o de 729 = 3<sup>6</sup> = 3.3<sup>2</sup>.3<sup>3</sup> e que desse fato poder&iacute;amos concluir a resposta.</p></li>                 </ul>                </li>               <li class="q_pergunta">Calcule a soma dos numeros inteiros positivos inferiores a 501 e que n&atilde;o sejam divis&iacute;veis por 7:                  <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[124]" tabindex="9>" value="226" />106358</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[124]" tabindex="9>" value="227" />120655</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[124]" tabindex="9>" value="228" />156897</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[124]" tabindex="9>" value="229" />129654</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[124]" tabindex="9>" value="230" />107358</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_124" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Condi&ccedil;&otilde;es inciais: PA (1,2,3,...,500) de raz&atilde;o igual 1 e que na soma de seus termos deve ser subtra&iacute;da a soma dos termos m&uacute;ltiplos de 7 (7, 14, 21, ..., b<sub>n</sub>), que formam outra PA de raz&atilde;o 7 cujo primeiro termo &eacute; b<sub>1</sub> = 7.</p><p>Para determinar b<sub>n</sub>, o &uacute;ltimo termo da segunda PA, observe que a divis&atilde;o de 500 por 7 tem resto 3 e desse fato conclu&iacute;mos que b<sub>n</sub> = 500 - 3 = 497, ou seja, o maior m&uacute;ltiplo de 7 menor que 500. Resta ainda calcular o n&uacute;mero de termos dessa PA, necess&aacute;rio, como veremos, para calcular a soma da PA, o qual&nbsp; &eacute; obtido pelo uso da f&oacute;rmula do termo geral:</p><p align="center">b<sub>n</sub> = b<sub>1</sub> + (n - 1)r =&gt; 497 = 7 + (n - 1).7 =&gt; 497 = 7 + 7n - 7 =&gt; n = 497/7 = 71 </p><p>Agora, vamos calcular a soma conforme solicitado na quest&atilde;o. Para isso deveremos calcular a soma dos n&uacute;meros inteiros positivos inferiores a 500 (S<sub>1</sub>) e subtrair da soma da PA composta dos m&uacute;ltiplos de 7 (S<sub>2</sub>).</p><p>Primeiro calculemos S<sub>1 usando a f&oacute;rmula da soma de uma PA</sub>: </p><p align="center"> S<sub>1</sub> = [(a<sub>1</sub> + a<sub>n</sub>)n]/2 = [(1 + 500)500]/2      = 125250</p><p>e, em seguida, calcular S2: </p><p align="center"> S<sub>2</sub> = [(b<sub>1</sub> + b<sub>n</sub>)n]/2 = [(7 + 497)71]/2 = (504.71)/2      = 17892</p><p>para finalmente obtermos o resultado pedido:</p><p align="center">S = S<sub>1</sub> - S<sub>2</sub> = 125250 - 17892 = <strong>107358</strong></p></li>                 </ul>                </li>               <li class="q_pergunta">Encontre a raz&atilde;o  positiva em que os termos de uma PG satisfa&ccedil;a as igualdades a<sub>1</sub> + a<sub>4</sub> = 27 e a<sub>3</sub> + a<sub>6</sub> = 108:                  <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[125]" tabindex="10>" value="231" />3</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[125]" tabindex="10>" value="232" />4</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[125]" tabindex="10>" value="233" />5</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[125]" tabindex="10>" value="234" />6</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[125]" tabindex="10>" value="235" />2</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_125" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Condi&ccedil;&otilde;es iniciais: q &gt; 0 e </p><p align="center">a<sub>1</sub> + a<sub>4</sub> = 27&nbsp;&nbsp; <strong>[1]</strong></p><p align="center">a<sub>3</sub> + a<sub>6</sub> = 108&nbsp; <strong>[2] </strong></p><p>Para se obter a raz&atilde;o <strong>q</strong> vamos, primeiramente, reescrever as equa&ccedil;&otilde;es [1] e [2] utilizando a f&oacute;rmula do termo geral de uma PG:</p><p align="center">[1] =&gt; a<sub>1</sub> + a<sub>1</sub>q<sup>3</sup> = 27 =&gt; a<sub>1</sub>(1 + q<sup>3</sup>) = 27 =&gt; <strong>1 + q<sup>3 </sup></strong>= 27/a<sub>1</sub></p><p align="center">[2] =&gt; a<sub>1</sub>q<sup>2</sup> + a<sub>1</sub>q<sup>5</sup> = 108 =&gt; a<sub>1</sub>q<sup>2</sup>(1 + q<sup>3</sup>) = 108 =&gt; <strong>1 + q<sup>3</sup></strong> = 108/a<sub>1</sub>q<sup>2</sup></p><p>Igualando os resultados, vem que:</p><p align="center">27/a<sub>1</sub> = 108/a<sub>1</sub>q<sup>2</sup> =&gt; 27a<sub>1</sub>q<sup>2</sup> = 108a<sub>1</sub> =&gt; 27q<sup>2</sup> = 108 =&gt; q<sup>2</sup> = 108/27 = 4</p><p>e, portanto:</p><p align="center">q = &plusmn;2 </p><p>Como a raz&atilde;o solicitada &eacute; maior que 0, conclu&iacute;-se que q = <strong>2</strong>. </p></li>                 </ul>                </li>               <li class="q_pergunta">Determine a PA em que o primeiro termo &eacute; o dobro da raz&atilde;o e o trig&eacute;simo termo &eacute; igual a 93:                  <ul class="q_resposta">                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[126]" tabindex="11>" value="236" />(3, 6, 9, 12, ..., 93)</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[126]" tabindex="11>" value="237" />(9, 12, 15, 18, ..., 93)</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[126]" tabindex="11>" value="238" />(6, 9, 12, 15, ..., 93)</li>                       <li><input type="radio" class="rd" name = "p[126]" tabindex="11>" value="239" />Nenhuma das respostas anteriores</li>					   <li class="solucao"><a href="#" title="Solu&ccedil;&atilde;o/Resposta"><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/solucao.gif" alt="Resposta/Solu&ccedil;&atilde;o" /></a></li>			           <li id="p_126" class="solucao_toggle" style="display: none; background-color:#f9f9f9; border-bottom: 2px solid #c9c8c8;"><strong><img src="/wp_aplicacoes/questionario/image/bg_solucao.png" alt="" /></strong><br /><p>Condi&ccedil;&otilde;es iniciais:</p><p align="center">a<sub>1</sub> = 2r&nbsp;&nbsp; <strong>[1]</strong></p><p align="center">a<sub>30</sub> = 93&nbsp;&nbsp; <strong>[2]</strong></p><p>Para solucionar o exerc&iacute;cio &eacute; suficiente determinar o primeiro termo e a raz&atilde;o da PA.&nbsp; </p><p>Da igualdade [2] vem, utilizando-se a f&oacute;rmula do termo geral da PA, que:</p><p align="center">a<sub>30</sub> = a<sub>1</sub> + (30 - 1)r&nbsp; =&gt; 93 = a<sub>1</sub> + 29r&nbsp;&nbsp; <strong>[3]</strong></p><p>Substituindo o valor de a1 (igualdade [1]) em [3]:</p><p align="center">93 = 2r + 29r =&gt; 31r = 93 =&gt; <strong>r</strong> = 93/31 = <strong>3</strong></p><p>Daqui e de [1] segue que:</p><p align="center"><strong>a</strong><sub><strong>1</strong></sub> = 2r = 6</p><p>Logo a PA &eacute;:</p><p align="center"><strong>(6, 9, 12, 15, ..., 93)</strong> </p></li>                 </ul>                </li>      </ul>      <p><input name="incluir" id="b_incluir_27" type="button" class="button"  value="Enviar" onclick="resultado(this.form,'http://www.blogviche.com.br/wp_aplicacoes/questionario/q_resultado.php','')" /></p>		 <input type="hidden" name="quest" value="27" />   </form></div></p>


<div><h3>Posts Relacionados:</h3><ol><li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/11/11/viche-responde-2-questao-de-progessao-aritmetica/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Viche Responde #2 &#8211; Questão de Progressão Aritmética'>Viche Responde #2 &#8211; Questão de Progressão Aritmética</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/03/31/questionarious-2-conjuntos/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Questionarious #2 &#8211; Conjuntos'>Questionarious #2 &#8211; Conjuntos</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/03/25/questionarious-1-potenciacao-e-radiciacao/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Questionarious #1 &#8211; Potenciação e Radiciação'>Questionarious #1 &#8211; Potenciação e Radiciação</a></li>
</ol></div>
<p>Posts relacionados trazidos a você pelo <a href='http://mitcho.com/code/yarpp/'>Yet Another Related Posts Plugin</a>.</p>]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.blogviche.com.br/2009/07/09/questionarious-3-progressoes/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>2</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>Viche Responde #2 &#8211; Questão de Progressão Aritmética</title>
		<link>http://www.blogviche.com.br/2007/11/11/viche-responde-2-questao-de-progessao-aritmetica/</link>
		<comments>http://www.blogviche.com.br/2007/11/11/viche-responde-2-questao-de-progessao-aritmetica/#comments</comments>
		<pubDate>Sun, 11 Nov 2007 13:20:45 +0000</pubDate>
		<dc:creator>Newton de Góes Horta</dc:creator>
				<category><![CDATA[Matemática]]></category>
		<category><![CDATA[VICHE Responde]]></category>
		<category><![CDATA[Exercício Resolvido]]></category>
		<category><![CDATA[PA]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.nghorta.com/2007/11/11/viche-responde-2-questao-de-progessao-aritmetica/</guid>
		<description><![CDATA[A categoria Viche Responde  estava submersa. Na tentativa de trazê-la a tona farei um esforço para publicar a solução de uma ou mais questões por semana ou, na pior circunstância, uma ou mais por quinzena, selecionadas entre as propostas pelos leitores nos comentários dos artigos e, claro, que estejam relacionadas ao assunto lá abordado.

Retomo com uma questão de Progressão Aritmética relativamente simples, pelo menos para mim ;-), agregando à solução em si o detalhamento de um método de como penso se deva proceder para interpretar e resolver questões de matemática.


<div><h3>Posts Relacionados:</h3><ol><li><a href='http://www.blogviche.com.br/2009/07/09/questionarious-3-progressoes/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Questionarious #3 &#8211; Progressões'>Questionarious #3 &#8211; Progressões</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2006/11/19/curiosidade-matematica-5-metodo-de-pitagoras-para-calcular-a-potencia-de-grau-2-de-um-numero/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Curiosidade Matemática #5 &#8211; Método de Pitágoras para Calcular a Potência de Grau 2 de um Número'>Curiosidade Matemática #5 &#8211; Método de Pitágoras para Calcular a Potência de Grau 2 de um Número</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2006/09/08/exercicios-resolvidos-4-logaritmo/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Exercícios Resolvidos #4 &#8211; Logaritmo'>Exercícios Resolvidos #4 &#8211; Logaritmo</a></li>
</ol></div>

Posts relacionados trazidos a você pelo <a href='http://mitcho.com/code/yarpp/'>Yet Another Related Posts Plugin</a>.]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<p>A categoria Viche Responde  estava submersa. Na tentativa de trazê-la a tona farei um esforço para publicar a solução de uma ou mais questões por semana ou, na pior circunstância, uma ou mais por quinzena, selecionadas entre as propostas pelos leitores nos comentários dos artigos e, claro, que estejam relacionadas ao assunto lá abordado.</p>
<p>Retomo com uma questão de Progressão Aritmética relativamente simples, pelo menos para mim ;-), agregando à solução em si o detalhamento de um método de como penso se deva proceder para interpretar e resolver questões de matemática.</p>
<dl style="margin: 1em 0pt; padding: 0px 0px 0px 30px; width: 39.1em; font-family: georgia,times,serif">
<dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">Proponente</dt>
<dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Marcelo Augusto</dd>
<dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">Questão</dt>
<dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Quantos números inteiros compreendidos entre 1 e 500 são divisíveis por 3 e por 7 ao mesmo tempo?</dd>
</dl>
<h3 style="clear: both">Condições &#8211; O que se tem:</h3>
<p>O primeiro passo é o estabelecimento das condições iniciais da questão, as quais podem ser extraídas facilmente do enunciado:</p>
<ol>
<li>Os números inteiros são divisíveis por 3 e 7 ao mesmo tempo;</li>
<li>E estão compreendidos entre 1 e 500.</li>
</ol>
<p>Parece óbvio esse passo, e é na maioria das vezes, mas se trata de um procedimento essencial da solução.</p>
<h3>Tese &#8211; O que se quer:</h3>
<p>A quantidade de números inteiros que satisfazem as condições iniciais.</p>
<h3>Solução:</h3>
<p>a) <strong>Analisando a Condição 1</strong>:</p>
<p>Para que um número inteiro seja divisível por outros dois números inteiros ao mesmo tempo é suficiente que ele seja divisível pelo mínimo múltiplo comum entre eles. Como os números 3 e 7 são primos entre si, uma vez que o m.d.c.(3,7) = 1, os números que satisfazem essa condição devem ser múltiplos de 3 x 7 = 21 = m.m.c.(3,7).</p>
<p>Desse fato concluimos que os números formam a sequência:</p>
<p align="center">(21, 42, 63, &#8230;, a<sub>n</sub>)</p>
<p>e que essa sequência é uma PA de razão r = 21, pois a diferença entre um termo, a partir do segundo, e seu antecedente é sempre 21 e onde, por enquanto, desconhecemos quanto valem a<sub>n </sub>e n, os quais serão determinados a partir da condição 2. Note que n é a quantidade procurada.</p>
<p>b) <strong>Analisando a condição 2:</strong></p>
<p>Como os números devem estar compreendidos entre 1 e 500 temos que:</p>
<p align="center">a<sub>1</sub> = 21 &gt; 1 e a<sub>n</sub> &lt; 500</p>
<p>Para concluir a solução do problema basta, então, determinar o valor de n.</p>
<p>E isso é feito a partir da fórmula do termo geral de uma PA:</p>
<p align="center">a<sub>n</sub> = a<sub>1</sub> + (n &#8211; 1)r = 21 + (n &#8211; 1)21 = 21 + 21n &#8211; 21 = 21n &lt; 500</p>
<p>Da desigualdade acima obtemos que:</p>
<p align="center">n &lt; 500/21 =&gt; n &lt; 23,809&#8230;</p>
<p>E, finalmente, que o maior termo (a<sub>n</sub> = 21 x 23 = 483) da seqüência que satisfaz a condição 2 é o obtido quando <strong>n = 23</strong>, que é a quantidade de números procurada.</p>


<div><h3>Posts Relacionados:</h3><ol><li><a href='http://www.blogviche.com.br/2009/07/09/questionarious-3-progressoes/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Questionarious #3 &#8211; Progressões'>Questionarious #3 &#8211; Progressões</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2006/11/19/curiosidade-matematica-5-metodo-de-pitagoras-para-calcular-a-potencia-de-grau-2-de-um-numero/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Curiosidade Matemática #5 &#8211; Método de Pitágoras para Calcular a Potência de Grau 2 de um Número'>Curiosidade Matemática #5 &#8211; Método de Pitágoras para Calcular a Potência de Grau 2 de um Número</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2006/09/08/exercicios-resolvidos-4-logaritmo/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Exercícios Resolvidos #4 &#8211; Logaritmo'>Exercícios Resolvidos #4 &#8211; Logaritmo</a></li>
</ol></div>
<p>Posts relacionados trazidos a você pelo <a href='http://mitcho.com/code/yarpp/'>Yet Another Related Posts Plugin</a>.</p>]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.blogviche.com.br/2007/11/11/viche-responde-2-questao-de-progessao-aritmetica/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>13</slash:comments>
		</item>
		<item>
		<title>VICHE Responde #1</title>
		<link>http://www.blogviche.com.br/2006/04/28/viche-responde-1/</link>
		<comments>http://www.blogviche.com.br/2006/04/28/viche-responde-1/#comments</comments>
		<pubDate>Fri, 28 Apr 2006 19:01:00 +0000</pubDate>
		<dc:creator>Newton de Góes Horta</dc:creator>
				<category><![CDATA[Curiosidades]]></category>
		<category><![CDATA[Matemática]]></category>
		<category><![CDATA[Técnico]]></category>
		<category><![CDATA[VICHE Responde]]></category>
		<category><![CDATA[Exercício Resolvido]]></category>

		<guid isPermaLink="false">http://www.nghorta.com/2006/04/28/viche-responde-1/</guid>
		<description><![CDATA[<h4>Identificação da Questão</h4>
<dl style="margin: 2em 0pt; padding: 0pt; width: 39.1em; font-family: georgia,times,serif"> <dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">Proponente</dt> <dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Evandro   Lopes de Oliveira</dd> <dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">O   que Faz </dt> <dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Sistema   de Informação/Análise de Sistemas</dd> <dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">Onde</dt> <dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Faculdade   de Computação de Montes Claros, Minas Gerais </dd> <dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">Questão</dt> <dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Qual   é a regra para determinar o último digito do resultado de x = 37<sup>18</sup>   + 42<sup>15</sup> + 9<sup>32</sup></dd> </dl>
<p style="clear: both">&#160;</p>
<h4>Introdução</h4>
<p>Como se trata de uma questão que traz embutida um certo grau de curiosidade e   aparente complexidade, decidi iniciar ...</p>

<div><h3>Posts Relacionados:</h3><ol><li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/11/11/viche-responde-2-questao-de-progessao-aritmetica/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Viche Responde #2 &#8211; Questão de Progressão Aritmética'>Viche Responde #2 &#8211; Questão de Progressão Aritmética</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/01/05/curiosidade-matematica-7-tabelas-binarias-que-adivinham/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Curiosidade Matemática #7 &#8211; Tabelas &#8216;Binárias&#8217; Que Adivinham'>Curiosidade Matemática #7 &#8211; Tabelas &#8216;Binárias&#8217; Que Adivinham</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2006/11/19/curiosidade-matematica-5-metodo-de-pitagoras-para-calcular-a-potencia-de-grau-2-de-um-numero/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Curiosidade Matemática #5 &#8211; Método de Pitágoras para Calcular a Potência de Grau 2 de um Número'>Curiosidade Matemática #5 &#8211; Método de Pitágoras para Calcular a Potência de Grau 2 de um Número</a></li>
</ol></div>

Posts relacionados trazidos a você pelo <a href='http://mitcho.com/code/yarpp/'>Yet Another Related Posts Plugin</a>.]]></description>
			<content:encoded><![CDATA[<h4>Identificação da Questão</h4>
<dl style="margin: 2em 0pt; padding: 0pt; width: 41.1em; font-family: georgia,times,serif">
<dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">Proponente</dt>
<dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Evandro   Lopes de Oliveira</dd>
<dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">O   que Faz </dt>
<dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Sistema   de Informação/Análise de Sistemas</dd>
<dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">Onde</dt>
<dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Faculdade   de Computação de Montes Claros, Minas Gerais </dd>
<dt style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; width: 13em; float: left; font-weight: bold">Questão</dt>
<dd style="border-top: 1px solid #999999; margin: 0pt; padding: 0.5em; float: left; width: 24em">Qual   é a regra para determinar o último digito do resultado de x = 37<sup>18</sup>   + 42<sup>15</sup> + 9<sup>32</sup></dd>
</dl>
<p style="clear: both">
<h4>Introdução</h4>
<p>Como se trata de uma questão que traz embutida um certo grau de curiosidade e   aparente complexidade, decidi iniciar com ela a abertura de uma nova categoria   de posts. O nome escolhido para batizá-la,   <span style="font-weight: bold">VICHE Responde</span>, foi o sugerido pelo   <a title="Tutoriais CSS e Web Standards" href="http://www.maujor.com">Maujor</a>   nos comentários do artigo sobre   <a title="Artigo publicado no VICHE sobre Radiciação" href="http://www.blogviche.com.br/2006/03/25/radiciacao/">Radiciação</a>.</p>
<p>A idéia é criar um canal específico de interação com os leitores do VICHE para   responder questões propostas e relacionadas aos artigos de Matemática aqui publicados.   Lembro, apenas, que ficam restritas às condições alinhavadas nos parágrafos   iniciais do artigo acima mencionado.</p>
<p>Acrescento, à essas condições, que não publicarei a solução de todas as questões,   reservando-me o direito de escolha. Porém, esclareço que continuarei   respondendo, por E-Mail, às questões não publicadas da mesma forma que venho   fazendo até então (claro, desde que eu saiba!).</p>
<h4>Solução:</h4>
<p>A solução se baseia nas regras a seguir:</p>
<ul>
<li>No produto de dois números inteiros o último dígito     (<span style="font-weight: bold">ud</span>) do resultado é obtido a partir     do produto das unidades desses números, não havendo necessidade de ter o     cálculo efetuado para determiná-lo. Por exemplo, 12 x 266 = 3192 e 2 x 6 =     12, onde se tem que o <span style="font-weight: bold">ud</span> do produto é     igual a 2. Veja que bastava, como dito, efetuar o produto 2 x 6;</li>
<li>Lembrando que a potência de grau <span style="font-weight: bold">n</span> de     um número     <span style="font-weight: bold">a</span>, <span style="font-weight: bold">n</span> inteiro, é igual ao produto     de <span style="font-weight: bold">n</span> fatores iguais a     <span style="font-weight: bold">a</span>, temos, pela observação acima, que     o <span style="font-weight: bold">ud</span> de uma dada potência é obtido da     potência de mesmo grau de sua unidade     (<span style="font-weight: bold">up</span>). Exemplificando: o     <span style="font-weight: bold">ud</span> de 37<sup>18</sup> é o mesmo que o     de 7<sup>18</sup>;</li>
<li>Com esses dois fatos restringimos a obtenção do     <span style="font-weight: bold">ud</span> de uma potência à potência de sua     unidade. Abaixo são apresentadas as potências de grau 1 a 7, o seu resultado     e o <span style="font-weight: bold">ud</span> deste resultado, dos números     2, 3, 4, 7, 8 e 9. Para as potências dos números 0, 1, 5 e 6 não há     necessidade, uma vez que qualquer potência desses números tem como     <span style="font-weight: bold">ud</span> ele próprio. Ou seja, o     <span style="font-weight: bold">ud</span>, por exemplo, de     25436<sup>3455</sup> é igual a 6;</li>
<li>Simplificando ainda mais: observe na tabela, linha identificada por     <span style="font-weight: bold">Último Dígito</span>, que determinado o     <span style="font-weight: bold">ud</span> da potência de grau 2 de um     número, o <span style="font-weight: bold">ud</span> das demais potências é     obtido do produto desse número pelo     <span style="font-weight: bold">ud</span> da potência anterior. Isto é,     considerando o número 3 temos: 3<sup>2</sup> =<span style="font-weight: bold"> 9</span>, 9 x 3 =     2<span style="font-weight: bold">7</span>, 7 x 3 =     2<span style="font-weight: bold">1</span>, 1 x 3 =     <span style="font-weight: bold">3</span>, 3 x 3 =     <span style="font-weight: bold">9</span> e 9 x 3 =     2<span style="font-weight: bold">7</span>;</li>
<li>Finalmente, observe que para cada número na tabela existe uma quantidade de     <span style="font-weight: bold">ud´s</span> &#8211; indicados em laranja &#8211; que     passam a se repetir na mesma ordem, a partir do último, de forma cíclica. No     caso do 2: quantidade de <span style="font-weight: bold">ud´s</span>     diferentes 4 (<span style="font-weight: bold">q</span> = 4), ud<sub>2</sub>     = 4, ud<sub>3</sub> = 8, ud<sub>4</sub> = 6 e ud<sub>5</sub> = 2, onde o     subscrito indica a potência correspondente. E o grau (ou expoente) da última     potência (<span style="font-weight: bold">ug</span>) antes do início da repetição é     igual a 5.</li>
</ul>
<table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="3" border="1">
<tr>
<td style="width: 12%"><span style="font-weight: bold"> 2</span></td>
<td style="width: 12%">2<sup>2</sup></td>
<td style="width: 12%">2<sup>3</sup></td>
<td style="width: 12%">2<sup>4</sup></td>
<td style="width: 12%">2<sup>5</sup></td>
<td style="width: 12%">2<sup>6</sup></td>
<td style="width: 12%">2<sup>7</sup></td>
<td style="width: 12%"><span style="font-weight: bold"> Potências</span></td>
</tr>
<tr>
<td style="width: 12%"></td>
<td style="width: 12%">4</td>
<td style="width: 12%">8</td>
<td style="width: 12%">16</td>
<td style="width: 12%">32</td>
<td style="width: 12%">64</td>
<td style="width: 12%">128</td>
<td style="width: 12%"><span style="font-weight: bold"> Resultado</span></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">4</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">8</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">6</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">2</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffffff">4</td>
<td style="vertical-align: top">8</td>
<td><span style="font-weight: bold"> Último Dígito</span></td>
</tr>
<tr>
<td style="background-color: #cccccc"></td>
<td style="background-color: #cccccc"></td>
<td style="background-color: #cccccc"></td>
<td style="background-color: #cccccc"></td>
<td style="background-color: #cccccc"></td>
<td style="background-color: #cccccc"></td>
<td style="background-color: #cccccc"></td>
<td style="background-color: #cccccc"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"><span style="font-weight: bold"> 3</span></td>
<td style="vertical-align: top">3<sup>2</sup></td>
<td style="vertical-align: top">3<sup>3</sup></td>
<td style="vertical-align: top">3<sup>4</sup></td>
<td style="vertical-align: top">3<sup>5</sup></td>
<td style="vertical-align: top">3<sup>6</sup></td>
<td style="vertical-align: top">3<sup>7</sup></td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top">9</td>
<td style="vertical-align: top">27</td>
<td style="vertical-align: top">81</td>
<td style="vertical-align: top">243</td>
<td style="vertical-align: top">729</td>
<td style="vertical-align: top">2187</td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">9</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">7</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">1</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">3</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffffff">9</td>
<td style="vertical-align: top">7</td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"><span style="font-weight: bold"> 4</span></td>
<td style="vertical-align: top">4<sup>2</sup></td>
<td style="vertical-align: top">4<sup>3</sup></td>
<td style="vertical-align: top">4<sup>4</sup></td>
<td style="vertical-align: top">4<sup>5</sup></td>
<td style="vertical-align: top">4<sup>6</sup></td>
<td style="vertical-align: top">4<sup>7</sup></td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top">16</td>
<td style="vertical-align: top">64</td>
<td style="vertical-align: top">256</td>
<td style="vertical-align: top">1024</td>
<td style="vertical-align: top">4096</td>
<td style="vertical-align: top">16384</td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">6</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">4</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffffff">6</td>
<td style="vertical-align: top">4</td>
<td style="vertical-align: top">6</td>
<td style="vertical-align: top">4</td>
<td valign="middle" align="center" style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"><span style="font-weight: bold"> 7</span></td>
<td style="vertical-align: top">7<sup>2</sup></td>
<td style="vertical-align: top">7<sup>3</sup></td>
<td style="vertical-align: top">7<sup>4</sup></td>
<td style="vertical-align: top">7<sup>5</sup></td>
<td style="vertical-align: top">7<sup>6</sup></td>
<td style="vertical-align: top">7<sup>7</sup></td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top">49</td>
<td style="vertical-align: top">343</td>
<td style="vertical-align: top">2401</td>
<td style="vertical-align: top">16807</td>
<td style="vertical-align: top">117649</td>
<td style="vertical-align: top">823543</td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">9</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">3</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">1</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">7</td>
<td style="vertical-align: top">9</td>
<td style="vertical-align: top">3</td>
<td valign="middle" align="center" style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"><span style="font-weight: bold"> 8</span></td>
<td style="vertical-align: top">8<sup>2</sup></td>
<td style="vertical-align: top">8<sup>3</sup></td>
<td style="vertical-align: top">8<sup>4</sup></td>
<td style="vertical-align: top">8<sup>5</sup></td>
<td style="vertical-align: top">8<sup>6</sup></td>
<td style="vertical-align: top">8<sup>7</sup></td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top">64</td>
<td style="vertical-align: top">512</td>
<td style="vertical-align: top">4096</td>
<td style="vertical-align: top">32768</td>
<td style="vertical-align: top">262144</td>
<td style="vertical-align: top">2097152</td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">4</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">2</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">6</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">8</td>
<td style="vertical-align: top">4</td>
<td style="vertical-align: top">2</td>
<td valign="middle" align="center" style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #cccccc"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"><span style="font-weight: bold"> 9</span></td>
<td style="vertical-align: top">9<sup>2</sup></td>
<td style="vertical-align: top">9<sup>3</sup></td>
<td style="vertical-align: top">9<sup>4</sup></td>
<td style="vertical-align: top">9<sup>5</sup></td>
<td style="vertical-align: top">9<sup>6</sup></td>
<td style="vertical-align: top">9<sup>7</sup></td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top">81</td>
<td style="vertical-align: top">729</td>
<td style="vertical-align: top">6561</td>
<td style="vertical-align: top">59049</td>
<td style="vertical-align: top">531441</td>
<td style="vertical-align: top">4782969</td>
<td style="vertical-align: top"></td>
</tr>
<tr>
<td style="vertical-align: top"></td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">1</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffcc66">9</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffffff">1</td>
<td style="vertical-align: top; background-color: #ffffff">9</td>
<td style="vertical-align: top">1</td>
<td style="vertical-align: top">9</td>
<td valign="middle" align="center" style="vertical-align: top"></td>
</tr>
</table>
<p>Aplicando as regras para 37<sup>18</sup> temos, utilizando os últimos dígitos da tabela para o número 7, que:</p>
<div style="text-align: center">q = 4, ud<sub>2</sub> = 9, ud<sub>3</sub> = 3, ud<sub>4</sub> = 1 e   ud<sub>5</sub> = 7</div>
<p>Pela propriedade cíclica obtemos:</p>
<div style="text-align: center">ud<sub>6</sub> = 9, ud<sub>7</sub> = 3, ud<sub>8</sub> = 1, ud<sub>9</sub> =   7, ud<sub>10</sub> = 9, ud<sub>11</sub> = 3, ud<sub>12</sub> = 1,   ud<sub>13</sub> = 7, ud<sub>14</sub> = 9, ud<sub>15</sub> = 3, ud<sub>16</sub>   = 1, ud<sub>17</sub> = 7 e ud<sub>18</sub> = 9</div>
<p>Donde se conclui que o <span style="font-weight: bold">ud</span> de 37<sup>18</sup> é igual a 9.</p>
<p>O processo acima detalhado tem um caráter apenas didático, pois já pensou se a potência fosse 120 e não 18?</p>
<p>Para resolver este dilema vamos ao passo final, analisando o mesmo caso tratado sobre uma ótica que facilite a nossa vida:</p>
<p>Temos <span style="font-weight: bold">q</span> = 4, <span style="font-weight: bold">ug</span> = 5 e <span style="font-weight: bold">up</span> = 7. Portanto, restam 13 fatores para completar o expoente da potência (<span style="font-weight: bold">n</span> = 18). Como <span style="font-weight: bold">q</span> = 4 temos 3 ciclos completos e resta 1  (13 = 3 x 4 + 1). Daqui se conclui que o <span style="font-weight: bold">ud</span> da potência é o da primeira posição do ciclo e portanto igual a 9.</p>
<p>Para 42<sup>15</sup>: <span style="font-weight: bold">q</span> = 4, <span style="font-weight: bold">ug</span> = 5 e <span style="font-weight: bold">up</span> = 2 =&gt; resto[(15 - 5)/4] = 2. Pela tabela temos que <span style="font-weight: bold">ud</span> = 8.</p>
<p>Para 9<sup>32</sup>: <span style="font-weight: bold">q</span> = 2,  <span style="font-weight: bold">ug</span> = 3 e <span style="font-weight: bold">up</span> = 9 =&gt; resto[(32-3)/2] = 1. Logo <span style="font-weight: bold">ud</span> = 1.</p>
<p>Portanto o <span style="font-weight: bold">ud</span> de <span style="font-weight: bold">x</span> é igual a 8, que corresponde ao <span style="font-weight: bold">ud</span> da soma dos <span style="font-weight: bold">ud´s</span> das parcelas 9 + 8 + 1 = 18.</p>


<div><h3>Posts Relacionados:</h3><ol><li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/11/11/viche-responde-2-questao-de-progessao-aritmetica/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Viche Responde #2 &#8211; Questão de Progressão Aritmética'>Viche Responde #2 &#8211; Questão de Progressão Aritmética</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2007/01/05/curiosidade-matematica-7-tabelas-binarias-que-adivinham/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Curiosidade Matemática #7 &#8211; Tabelas &#8216;Binárias&#8217; Que Adivinham'>Curiosidade Matemática #7 &#8211; Tabelas &#8216;Binárias&#8217; Que Adivinham</a></li>
<li><a href='http://www.blogviche.com.br/2006/11/19/curiosidade-matematica-5-metodo-de-pitagoras-para-calcular-a-potencia-de-grau-2-de-um-numero/' rel='bookmark' title='Permanent Link: Curiosidade Matemática #5 &#8211; Método de Pitágoras para Calcular a Potência de Grau 2 de um Número'>Curiosidade Matemática #5 &#8211; Método de Pitágoras para Calcular a Potência de Grau 2 de um Número</a></li>
</ol></div>
<p>Posts relacionados trazidos a você pelo <a href='http://mitcho.com/code/yarpp/'>Yet Another Related Posts Plugin</a>.</p>]]></content:encoded>
			<wfw:commentRss>http://www.blogviche.com.br/2006/04/28/viche-responde-1/feed/</wfw:commentRss>
		<slash:comments>4</slash:comments>
		</item>
	</channel>
</rss>
